POS Sisteminde Ürün Reçetesi Takibi Nedir? Gıda ve Restoranlar İçin Neden Kritik?

Restoran, kafe, pastane ve benzeri yiyecek-içecek işletmelerinde en büyük sorunlardan biri stok kontrolüdür.
Satış yapıldığında malzemenin ne kadar azaldığını manuel takip etmek neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle işletmelerin büyük çoğunluğu, ay sonunda stok farkı, kayıp-kaçak veya maliyet yüksekliğiyle karşılaşır.

İşte bu noktada devreye giren sistem:
Ürün reçetesi takibi – diğer adıyla malzeme bazlı stok düşümü.

Bu yazıda, POS sisteminde reçete takibinin ne olduğu, nasıl çalıştığı, işletmelere nasıl avantajlar sağladığı ve POSA restoran adisyon sistemi ile bu sürecin nasıl kolaylaştığını örneklerle anlatacağız.

1. Ürün Reçetesi Takibi Nedir?

Ürün reçetesi takibi; satılan bir ürünün, içerdiği malzeme oranlarına göre stoktan otomatik olarak eksilmesini sağlayan sistemdir.

Örneğin:
Siz bir “Karışık Pizza” sattığınızda sistem;

• 150 gr sucuk

• 100 gr kaşar

• 50 gr mantar

• 250 gr hamur

• 100 gr domates sosu
  gibi malzemeleri arka planda stoklardan otomatik olarak düşer.

Bu sayede:

• Malzeme kayıpları görünür

• Reçeteden fazla veya eksik çıkan ürünler tespit edilir

• Gerçek maliyet hesapları yapılabilir

• Fire oranları ölçülür

2. Neden Kritik Önemdedir?

🛑 Elle stok takibi yapan işletmelerde;
– Kaşar peynirin ne zaman biteceği bilinmez
– Hangi üründen ne kadar kullanıldığı ölçülemez
– Personelin fazla veya eksik malzeme kullanımı tespit edilemez
– Fiyatlandırma doğru yapılamaz
– Gerçek kâr-zarar hesabı mümkün olmaz

✅ Reçeteli satış sistemi sayesinde:
✔️ Satışla birlikte otomatik stok düşümü yapılır
✔️ Hangi ürünün ne kadar maliyet oluşturduğu hesaplanır
✔️ Menü maliyeti ile satış fiyatı karşılaştırılır
✔️ En çok tüketilen malzemeler belirlenir
✔️ Malzeme ziyanı kontrol altına alınır

3. POSA Restoran Adisyon Sistemi ile Reçete Takibi Nasıl Yapılır?

POSA restoran adisyon sistemi, reçete modülü ile her ürün için ayrı ayrı reçete tanımlamanıza olanak tanır.

Örnek Reçete: “Tavuklu Sezar Salata”

🟢 Garson ekrandan “Tavuklu Sezar Salata”yı seçtiğinde:
POSA sistemi bu malzemeleri tanımlı stoktan düşer.
Gün sonunda “X adet salata → Y kg tavuk tüketildi” raporu sunar.

4. Hangi Sektörlerde Reçete Takibi Şarttır?

🍕 Restoranlar – Pide, kebap, pizza gibi ürünlerde
🥗 Kafeler – Salata, kahvaltı, sandviç ürünlerinde
🍰 Pastaneler – Tatlı, kek, pasta, çörek gibi reçeteli üretimlerde
🍹 Barlar – Kokteyl ve içecek karışımlarında
🍽️ Otel ve yemek üretim mutfakları – Toplu üretim ve porsiyon kontrolünde

5. Doğru Reçete Takibinin Sağladığı Faydalar

✔️ Maliyet Kontrolü:
Her ürünün maliyeti anlık hesaplanır.
Örneğin “Izgara Somon” maliyeti 89 TL ise ve satış fiyatı 160 TL ise, %45 brüt kâr anında görülebilir.

✔️ Stok Uyarı Sistemi:
Stoktaki kaşar peyniri 2 kg’ın altına düştüğünde sistem uyarı verir.

✔️ Fire ve Kaçak Önleme:
Günde 10 adet pizza yapılıyorsa, 2.5 kg kaşar peynir eksilmeli.
Bu tutmuyorsa fark analiz edilir.

✔️ Personel Denetimi:
Hangi personel, hangi ürünleri ne kadar malzeme ile servis etmiş? Standart dışı sapmalar denetlenir.

✔️ Toptan Sipariş Planlaması:
Hangi malzeme ne kadar kullanılıyor, haftalık sipariş buna göre optimize edilir.

✔️ Menu Verimliliği:
Kâr oranı düşük çıkan ürünler tespit edilerek menüden çıkarılabilir.

6. Reçete Takibinde Yapılan Yaygın Hatalar

🚫 Ürün reçetesini tanımlamadan satışa başlamak
🚫 Malzeme gramajlarını yuvarlak ve gelişigüzel yazmak
🚫 POS dışında malzeme çıkışı yapmak
🚫 Personelin mutfaktan ürün çıkışını kontrol etmemek
🚫 Menü değişikliğinde reçeteyi güncellememek

POSA sistemi, bu hataları önlemek için:
🔒 Yetkisiz reçete düzenleme engeli
📈 Günlük reçete sapma raporu
🧾 Malzeme tüketim logları
🛠️ Menü değişikliği sonrası otomatik reçete kontrolü sunar.

7. Reçete Takibi Olmadan Neler Kaybedilir?

🔻 %10-15 oranında malzeme kaybı
🔻 Gerçek maliyeti bilmeden yanlış fiyatlandırma
🔻 Yüksek gıda giderleri
🔻 Ürün çıkışlarının kontrolsüz olması
🔻 Haftalık menü üretiminde dengesizlik
🔻 Kârlı ürün ile zararlı ürünün ayrımının yapılamaması

Birçok restoran ay sonunda “niye para kazanamıyorum?” sorusunu bu yüzden sorar. Cevap: Reçete yoksa kontrol yok!

Günümüzde sadece satış yapmak yetmez.
Her satılan ürünün, arkada hangi malzemeleri tükettiğini bilmek gerekir.
Reçetesiz işletme, gözleri kapalı ilerleyen bir gemi gibidir.
Hem kârı göremez, hem zararı.

POSA restoran adisyon sistemi, her yemeği, her içeceği, her sosu ve her gramajı hesaplayarak, sizi malzeme yönetiminin ustası yapar.

👉 Unutma: Satış kazandırır, reçete kâr ettirir!